У пятніцу 28 кастрычніка ў 18.30 касцёл Найсвяцейшай Тройцы ў Мінску запрашае прыняць удзел у святой Імшы ў інтэнцыі Тадэвуша Рэйтана. "Радыя Марыя" запрашае таксама з гэтай нагоды а 17.30 выслухаць невялічкае iнтэрвю, якое дапаможа нам лепш пазнаць Тадэвуша Рэйтана і яго гераічны ўчынак, які Ян Матэйка намаляваў на вельмі вядомай карціне: Рэйтан - заняпад Польшчы.
У жнiўнi 1772 г. кіраўнікі Расіі, Аўстрыi і Прусіі, аслабiўшы Рэч Паспалiтую, дамовiлiся аб першым падзеле яе тэрыторыі памiж сабою. 18 верасня таго ж года гэтыя дзяржавы давялi да ўлад Рэчы Паспалiтай аб ужо адбыўшымся факце падзелу яе тэрыторыі і запатрабавалі склікання надзвычайнага сойма, каб фармальна пацвердзiць законнасць сваіх захопаў. Ад складовай часткi Рэчы Паспалiтай, тэрыторыi Вялiкага Княства Лiтоўскага (ВКЛ), на карысць Расійскай імперыі адрывалася, у прыватнасці, усходняя частка беларускiх зямель з Полацкам, Невелем,Віцебскам, Себежам, Мсціславам, Магiлёвам і Гомелем агульным памерам прыблізна ў 82 тыс. кв. км, насельнiцтвам больш як 1 300 000 чалавек. Кароль Станiслаў Аўгуст, апынуўшыся ў дыпламатычнай ізаляцыi, калi краіна была фактычна акупавана іншаземнымi войскамі, вымушаны быў выдаць універсал аб скліканні павятовых соймікаў. Яны павiнны былі абраць паслоў ад Польшчы і ВКЛ на вальны сойм у Варшаве, якi прызначаўся на 19 красавіка 1773 г.
Новагародскае ваяводства на той час складалася з трох паветаў — Наваградскага, Слонiмскага ( у 1773 годзе слонімская шляхта сарвала соймік і паслоўн на абрала) і Ваўкавыскага. Ад кожнага з іх мясцовы соймік абiраў двух паслоў на вальны сойм. 22 сакавіка 1773 г. пасламi на сойм у Варшаву былi абраныя наваградцы Тадэвуш Рэйтан (1742—1780) і Самуэль Корсак (1745—1794). Згодна з традыцыяй для такіх паслоў на агульнадзяржаўны сойм ад імя павятовага соймiка выпрацоўвалася і прымалася спецыяльная інструкцыя. Паслы павiнны былi ўсiмi сiламi адстойваць на сойме наказ шляхты, нi ў чым не адступаючы ад яго. Інструкцыя, якую атрымалі паслы вылучалася катэгарычнасцю сваіх наказаў. Рэйтан і Корсак павiнны былi настойваць на поўнай эвакуацыi расiйскiх войскаў з тэрыторыі Княства. Яны атрымалі наказ перашкаджаць працы сойма, пакуль не будуць абраныя спецыяльныя прадстаўнiкі да іншых еўрапейскіх дзяржаў з мэтай атрымання пэўных гарантый па захаваннi цэласцi Рэчы Паспалiтай.
