Аўдыятэка
Размовы пра мову
"Купіна выпукваецца з балота, нібы купал патанулай бажніцы… Купіну акупоўваюць пукі сітніку, пукі асакі," - пісаў Алесь Разанаў.
Ржава, багна, тапельня, трасіна, пагары, выжар, твань - больш за 30 назваў прыдумалі беларусы для балота.
Дзe кapaнi твae,
Aдкyль твoй poд пaчaўcя,
Цi з пpыцeмкaў быцця, –
Цi з цeмpы нeбыцця...
Рыгор Барадулін
Зляць лісток апошні непрыкметна,
І цішыня — балючая на слых.
А восень зноў паабяцае лета
І падмане, як кожнага з жывых..." - пісаў Анатоль Сыс/
Марозавец, лядзень, лёдастаў, паўдзень, грудзень, лісцявей, лісцягной, лістападнік - усё гэта назвы лістапада.
Шмат "ветраных" прыказак маюць беларусы: як ветрам падшыты, дзе яго вецер носіць, ад ветру валіцца, вецер у кішэнях, вецер у галаве, выкідаць грошы на вецер, з ветру вяроўкі віць, кідаць словы на вецер і іншыя.
Адкуль паходзіць слова "натхненне", які глыбокі сэнс мае корань "тх" ? Дзе шукаць натхненне і як яно праяўляецца? Акрыленне, узнёсласць, запал,
Як апрацоўваюць лён? Што такое "пранік"? Чаму трэба спяваць пад час працы са льном? З чаго складаўся дзявочы пасаг у даўнейшыя часы?
Як утварылася слова "спагада" і які першапачатковы сэнс яно мела? "Чуючы сэрцам і чужую бяду зразумею", "калі раіш суседу, то абмазгуй даследу",
"Грыбы шукаць, як і вершы складаць: Не знаеш, дзе ўдача прыхіліцца..." - пісаў Васіль Зуёнак. Якія трапныя словы, прыказкі, прымаўкі і грыбныя сакрэты захоўваюць беларусы?
"У верасня — свой, асаблівы, пах: курыць сівец—плыве дымок гаркавы. Зямлёю пахне бульба у капцах, антонаўкамі — зоры па начах. І туманы — ляжалаю атавай," - пісаў Рыгор Барадулін. Як называлі беларусы верасень у даўнія часы?
"Глядзіць на ваду, а ўглядаецца пад ваду," - такая прыказка ёсць пра гэтую птушку. Клекатун, весялец, лялёка, чорнагуз, бацян - так называюць бусла на Беларусі.


















